Deel

advertentie

(Anti) duivelse praktijken in een verdwenen klooster

Column: Chris Houtman

(Anti) duivelse praktijken in een verdwenen klooster

We leven in rare tijden, waarin de ene complottheorie na de andere zich aandient. Zijn het geen QAnon achtige verzinsels over ondergrondse pedo-politieke netwerken, dan heeft het wel iets te maken met de oorzaken of de bestrijding van Covid19 en alle perikelen – pro of contra – die daarmee samenhangen. Telkens wanneer de mensheid zich om wat voor reden bedreigd voelt, maken curieuze beschuldigingen en fake news opgang en vroeger was dat niet anders, getuige bijvoorbeeld de talloze heksenvervolgingen die in de loop van de geschiedenis hebben plaatsgevonden.

Gelukkig dat er altijd mensen zijn (geweest) die zich in dit soort bizarre omstandigheden niet gek laten of lieten maken. Eén van die nuchtere lieden was broeder Willem van Egmond, prior van het Karmelietenklooster dat in de 16e eeuw te vinden was op het nu lege weiland in de Oudorperpolder (hiernaast en onder op de foto afgebeeld). Ooit was het een belangrijk religieus centrum, inclusief een miraculeuze waterput, waar tal van geleerde monniken resideerden. Prior Willem van Egmond was in zijn tijd bekend door zijn bijzondere bijbaan als exorcist, ofwel duivel uitdrijver. In 1549 werd hij door het stadsbestuur van Haarlem om assistentie gevraagd bij de rechtszaak tegen Katheryna Gerrits Galendr., een van hekserij verdachte vrouw, die werd beschuldigd van het ziek toveren van een kind genaamd Cornelia Claes Grauwaertwsz., het laten mislukken van de (verf)blauwbaden van haar buurvrouw Adriana Jansdr. Van Vlieland en – nu komt misschien wel het meeste kwalijke – het doen bederven van een partij bier van de lokale Haarlemse brouwer Willem IJsbrandts. De onrust onder de Haarlemse bevolking over de vraag of er misschien nog meer mensen waren behekst, was dermate groot dat de Oudorpse duivel expert door het Haarlemse stadsbestuur werd ingehuurd om ‘de schamele arme menschen diemen binnen deser stede seyde gemalificeert te coomen helpen’. Broeder Willem trad op als getuige deskundige, niet zozeer om de beschuldigden te veroordelen, maar juist om hen vrij te pleiten en de sfeer van achterdocht en dubieuze verdachtmakingen die in de stad hing, de kop in te drukken. Het heeft gewerkt, want uiteindelijk werd niemand veroordeeld.

Het is jammer dat er – ook in archieven – zo weinig is overgeleverd van het Karmelitaanse klooster aan de Munnikenweg in de Oudorperpolder. Tijdens de Sint Pontiaansvloed van 1552 begon het verval toen het complex onder water kwam te staan. Het werd erger toen in 1553 bleek dat het kapitaal dat bijeen was gebracht om de nodige reparaties te verrichten, door de toenmalige prior Frans Adriaanszn. was verduisterd en hij, samen met enkele medebroeders, met onbekende bestemming was vertrokken. In een poging het klooster van de financiële ondergang te redden werd pater Hendrik Taxius uit Utrecht tot bewindvoerder benoemd, maar dat had men beter niet kunnen doen aangezien ook deze pater een jaar later, in 1554, er met de kas vandoor ging. Het waren echter niet alleen geldzaken die voor de teloorgang zorgden, ook in religieuze zin waren er problemen. In 1561 gingen er geruchten rond over het feit dat men zich niet meer aan de leefregels van de orde hield, dat men de altaardienst verwaarloosde en zelfs onderdak had geboden aan een drietal moordenaars. In 1563 was het complex door ‘oudtheydt’ zo vervallen dat de leiding van de Karmelitaanse orde besloot om het af te breken. Ene weerbarstige broeder Quaedtsaedt bleek het echter niet eens te zijn met de opheffing van zijn convent. Deze kraker avant la lettre wilde niet wijken, hij liet het kerkgebouw ‘een weynig’ repareren en nam daar zijn intrek. Tot 1564 heeft hij geprobeerd de vervallen kloostergemeenschap nieuw leven in te blazen, maar helaas. Tijdens het beleg van 1572 viel definitief het doek en nu resteert van dit stukje bewogen Alkmaars-Oudorpse geschiedenis spijtig genoeg alleen nog maar een leeg weiland en een veel te karig archief. Een nuchtere man als broeder Willem van Egmond, die optrad tegen de waanzin van zijn tijd, had wat mij betreft een beter historischer lot verdiend. Over hem en zijn – niet altijd even zuiver op de graat levende – medebroeders was ik graag meer te weten gekomen. Op het detail uit het schilderij van het beleg van Alkmaar hieronder zie je aan de rechterzijde de resten van het klooster, zoals die er in 1603 nog bij stonden. Later werden de stenen hergebruikt. Dus tot slot: als je binnenkort weer eens over de Munnikenweg hobbelt, weet dan dat zich op dit lege weiland hieronder hele bijzondere zaken hebben afgespeeld…

Chris Houtman

Fotobijschrift: Het beleg van Alkmaar (anoniem) Collectie: Stedelijk Museum Alkmaar.

Weiland halverwege de Munnikenweg, locatie van het Karmelietenklooster.

Klik op één van de afbeeldingen voor een vergroting.

(Anti) duivelse praktijken in een verdwenen klooster (Anti) duivelse praktijken in een verdwenen klooster (Anti) duivelse praktijken in een verdwenen klooster (Anti) duivelse praktijken in een verdwenen klooster (Anti) duivelse praktijken in een verdwenen klooster
advertentie

Meer 'Kunst & Cultuur':

Expositie Alkmaarse beroepsfotografen: Still

15 oktober 2021

Rick Akkerman en Ed van de Pol

Rick Akkerman en Ed van de Pol: twee heel verschillende Alkmaarse beroepsfotografen nemen je mee de diepte in. Speciaal voor deze expositie hebben ze vrij werk gemaakt.

Cappella Amsterdam in de Grote Kerk

15 oktober 2021

AlBahr – Mare Nostrum

Cappella Amsterdam neemt je mee naar de kusten van de Middellandse Zee. Sinds de negende eeuw ontwikkelen zich daar eclectische muziekstijlen, vol Arabische en westerse invloeden, die uitkristalliseren in unieke (vocale) muzieksoorten.

Nieuwe cursussen Regionaal Archief van start

8 oktober 2021

Leren over familiegeschiedenis en oud schrift

Het Regionaal Archief in Alkmaar start dit najaar een nieuwe reeks cursussen. Voor het eerst sinds de uitbraak van de coronapandemie worden de cursisten weer ontvangen in het gebouw aan de Bergerweg 1.

The Holland Music Sessions presenteren: Extravertie en intieme zielenroerselen

De Chinese violist Qingzhu Weng is klaar om de wereld te veroveren. Weng werd vanafzijn vierde jaar gekneed door de Chinese precisie en discipline voordat hij in 2014 op 13-jarige leeftijd naar Hannover trok voor zijn verder opleiding.

Tentoonstelling: Streekdracht – Van kust tot kust

8 oktober 2021

In Museum In ’t Houten Huis in De Rijp

Museum In ’t Houten Huis in De Rijp heeft een tentoonstelling opgezet dat aandacht heeft voor de mode achter die gelaagde en soms uitbundige kleding van boeren, vissers en handelaren.

Victorie met een zwart randje

8 oktober 2021

Column: Chris Houtman

Acht oktober, groot feest vandaag in Alkmaar. Omdat de covid-ellende eindelijk beheersbaar lijkt te zijn, mag het festijn weer worden gevierd, zij het nog steeds in afgeslankte vorm, maar mijnerzijds toch een kleine kanttekening.

Kranslegging ‘Een krans voor Victorien’

1 oktober 2021

Op donderdagavond 7 oktober 18:30-19:00 uur

Aan de vooravond van Alkmaar Ontzet wordt in het Victoriepark op donderdag 7 oktober van 18:30 tot 19:00 uur een korte voorstelling opgevoerd door leerlingen uit groep 8 van basisschool Kardinaal de Jong.

KunstCultuurWeekend Oudorp

1 oktober 2021

Een bruisende 5-jarige jubileum

In het weekend van 15, 16 en 17 oktober 2021 houdt stichting KunstCultuurWeekend Oudorp haar bruisende 5-jarige jubileum. Dit jaar met een programma waar iedereen van jong tot oud aan mee kan doen.

Kunstroute ‘Muziek overwint overal’

1 oktober 2021

Van 1 tot 18 oktober

De coronapandemie komt langzaam maar zeker onder controle, waardoor het mogelijk is weer meer leuke dingen met elkaar te doen. Anders dan andere jaren, maar toch wordt Alkmaar Ontzet toch op een mooie manier gevierd dit jaar!

Ontzetwandeling

1 oktober 2021

Op 8 oktober

De stadsgidsen van Het Gilde Alkmaar nemen je mee langs de plekken van herinnering aan het beleg en ontzet van Alkmaar. 

Alkmaars Ontzet in Stedelijk Museum Alkmaar

1 oktober 2021

Fun voor jong en oud

Weet je niet meer precies waarom de Victorie nu juist in Alkmaar begon? Of wil je weten wie Trijn Rembrands was? Kom dan op 8 oktober naar het Canadaplein en neem een kijkje in Stedelijk Museum Alkmaar.

Woningnood en tulpenmanie

24 september 2021

Chris Houtman

Iedereen die weleens een geschiedenisboek heeft opengeslagen zal ermee bekend zijn: de tulpenmanie van de jaren 1634 – 1637, een waanzinnige windhandel in koopopties op zeldzame tulpenbollen die duizenden speculanten, die zichzelf Floristen noemden, aan de rand van de financiële afgrond bracht.

Oproep aan individuele kunstenaars en/of artiesten

24 september 2021

Makersimpuls biedt kansen voor creatieve makers

Gemeente Alkmaar doet een oproep aan startende en professionele makers om mee te doen aan de makersimpuls. De makersimpuls staat open voor individuele kunstenaars en/of artiesten die met en voor Alkmaarders actief zijn binnen de kunst en cultuur. 

Feest met Bach!

17 september 2021

In de Grote Kerk op 29 september

Een feestelijk jubileumprogramma vol muzikale verrassingen. We zetten twee van Bachs bekendste instrumentale werken in de schijnwerpers: zijn geliefde Dubbelconcert voor twee violen en de Derde orkestsuite, met de beroemde Air. Meer verklappen we niet.

Sigrid Calon bij Kunstuitleen Alkmaar

17 september 2021

Met de collectie: Veelzijdig

Momenteel kun je de collectie: Veelzijdig van Sigrid Calon bekijken bij Kunstuitleen Alkmaar.

HVA organiseert wandeling: ‘Gezondheidszorg door de tijd’

10 september 2021

Zondag 12 september

Op zondag 12 september a.s. organiseert Historische Vereniging Alkmaar weer een volgende stadswandeling. U bent misschien gewend dat er op Open Monumenten Dag een wandeling wordt verzorgt en dat het thema van de wandeling ook aansluit.

Open Monumentendag – Hofje van Bijleveld

10 september 2021

Column: Chris Houtman

Zaterdag 11 september is het Open Monumentendag en dus zijn er ook in de Alkmaarse binnenstad weer tal van verrassende gebouwen te bezoeken. Niet alleen valt er te genieten van hun historische of architectonische pracht, maar vooral ook de verhalen erachter zijn meer dan de moeite waard.

Laatste rondleiding #TIERGARTEN

3 september 2021

Op vrijdag 10 september

Op vrijdag 10 september geeft curator Jaap Velserboer de laatste rondleiding langs de kunstwerken van de buitententoonstelling #TIERGARTEN.

Concerten Summer Academy 2021

3 september 2021

Bij Hortus Alkmaar

Het ‘strijkorkest’ in de kleinst mogelijke bezetting. Met slechts een viool en een cello weet het Chekhov Duo een groots luisteravontuur te creëren vol speelse noten en een indringende emotionele achtbaan.

Waar is het beeld van onze Rudi?

27 augustus 2021

Column: Chris Houtman

Een ontroerend filmpje op Youtube, gedateerd 2 februari 2006: een afgeladen zaal en tal van zoemende camera’s. Er klinkt een daverend applaus als de man wordt aangekondigd die – vanwege zijn verdiensten voor de Duitse televisie – de Goldene Camera krijgt uitgereikt.

Expositie Allart van Everdingen: Reinaert de vos

27 augustus 2021

In Stedelijk Museum Alkmaar

In de zeventiende eeuw maakte de landschapsschilder Allart van Everdingen (1621-1675) een bijzondere serie nieuwe illustraties over Reinaert de vos en diens sluwe streken.

Open Monumentendag gaat door!

20 augustus 2021

Op 11 & 12 september

Het Open Monumentendagweekend gaat door! Een heel weekend waarin alles draait om monumenten in Alkmaar. Met meer dan zestig open monumenten, verhalen in de buitenlucht en een prikkelend programma voor kinderen.

Nieuwe voorstellingen Return to Familiar Grounds

20 augustus 2021

Door het Upperworld Underworld Ensemble

Na de afgelastingen door de lockdown is het enige tijd stil geweest rond het project Return to Familiar Grounds van Michel Duijves en het Upperworld Underworld Ensemble. Inmiddels is er weer gerepeteerd en staat het ensemble klaar voor drie nieuwe voorstellingen!

De Olympische vlam

13 augustus 2021

Column: Chris Houtman

Het is voorbij, twee weken Olympische Spelen vanuit Tokyo. We (in Alkmaar) werden ditmaal bedacht met één zilveren medaille op de 4 x 400 meter estafette,  mede dankzij hardloper Tony van Diepen.

Bidden voor een wonder op de huizenmarkt

23 juli 2021

Column: Chris Houtman

Garantie wordt er niet gegeven, maar als je in deze tijden van schaarste op de woningmarkt op zoek bent naar een nieuw onderkomen en je bent katholiek èn goedgelovig aangelegd, dan kan het zin hebben om eens langs te gaan in het kapelletje van het Heilig Bruurke van Megen, in de gemeente Oss.

Expositie Raadhuis Graft

23 juli 2021

‘Vang corona in beeld’

Het Grafter raadhuis is vanaf 17 juli weer open in de weekenden. Behalve het prachtige pand zijn er ook foto’s te bewonderen. Het gaat om beelden rond de fotowedstrijd ‘Vang corona in beeld’, die eerder in Museum In ’t Houten Huis te zien waren.

Zomeravondconcert door Jos van der Kooy

16 juli 2021

In de Grote Kerk Alkmaar

Ook deze zomer vindt er weer een mooie serie ‘Zomeravondconcerten’ plaats in de Grote Kerk Alkmaar. Een sfeervolle serie tussen 7 juli en 15 september op de woensdagavonden om 20.15 uur. Op 28 juli wordt het concert verzorgd door organist Jos van der Kooy. 

Nieuw in de uitleen bij Kunstuitleen Alkmaar

16 juli 2021

Fotografie van Louise te Poele

Aanvankelijk studeert Louise te Poele Fashion Design aan de ArtEZ in Arnhem in 2003-2004, vervolgens behaalt zij haar BA Fine Art in 2008.

De kannibaal uit Graft

9 juli 2021

Column: Chris Houtman

De discussie is al jarenlang gaande: moet Nederland excuses maken voor zijn slavernijverleden? De meningen daarover zijn verdeeld, maar vandaag aandacht in een stukje over iemand voor wie zelfs de meest nederige excuses niet volstaan.

Expositie in het Zwarte Kerkje in Zuidschermer

9 juli 2021

Keramiek, fotografie en schilderkunst

Vanaf 11 juli tot en met 15 augustus, kun je elke zondag van 11.00 tot 16.00 uur keramiek, fotografie en schilderkunst bekijken in het Zwarte Kerkje in Zuidschermer.

Nieuw in Alkmaar: De Kunstfabriek

2 juli 2021

Klaar om gevuld te worden met korte, creatieve projecten

De Kaasfabriek op het HAL 25-terrein is omgetoverd tot De Kunstfabriek. Het creatieve container-fabrieksgebouw is te huur voor creatieve makers die aan de slag willen met een project, experiment of idee.

Stadwandelingen met gidsen van Gilde Alkmaar

2 juli 2021

Alkmaar, heel anders bekeken

“Bij Alkmaar begint de victorie!” Maar waarom eigenlijk? Mocht u dat niet weten, dan komt u daar achter tijdens een stadswandeling van ongeveer 1½ uur met de gidsen van Gilde Alkmaar

Ruben Annink en Roxeanne Hazes

25 juni 2021

Zomer op het Plein

In een prachtig aangeklede Grote Zaal van TAQA Theater De Vest waan je je in festivalsfeer. Om zoveel mogelijk liefhebbers te bereiken, worden alle voorstellingen twee keer gespeeld.

Adelbertus, een omstreden heilige

25 juni 2021

Column: Chris Houtman

Je hebt de Adelbertus school in Alkmaar en de voormalige Adelbertusschool in Bergen. In Egmond vind je de Adelbertus Abdij, de Adelbertus Akker, de Sint Adelbertusweg, Sportvereniging Sint Adelbert, de Adelbertus Hoeve en niet vergeten natuurlijk: het biermerk Sancti Adelberti.

Inschrijven Flessenpost uit Alkmaar
Dan spoelt het flesje iedere vrijdag aan in je mail
AANMELDEN
Uw e-mailadres wordt alleen gebruikt voor het versturen van de Flessenpost uit Alkmaar. U kunt altijd de afmeldlink gebruiken, deze is opgenomen in de nieuwsbrief.
close-link
Terug