HomeAdverteerdersTip de redactieColofon Nieuwsbrief ontvangen
Inschrijven Flessenpost uit Alkmaar
Dan spoelt het flesje iedere vrijdag aan in je mail
AANMELDEN
Uw e-mailadres wordt alleen gebruikt voor het versturen van de Flessenpost uit Alkmaar. U kunt altijd de afmeldlink gebruiken, deze is opgenomen in de nieuwsbrief.
close-link

Deel

advertentie

Plantage Alkmaar. Alkmaar in Suriname 1745-heden

Tentoonstelling in Stedelijk Museum belicht relatie Alkmaar tot slavernijgeschiedenis

Plantage Alkmaar. Alkmaar in Suriname 1745-heden

Van 26 november t/m 19 maart 2023 presenteert Stedelijk Museum Alkmaar de tentoonstelling Plantage Alkmaar. Alkmaar in Suriname 1745-heden. Deze belicht het Alkmaarse slavernijverleden en specifiek het verhaal van plantage Alkmaar in Suriname, een weinig bekend en nauwelijks onderzocht thema uit de Alkmaarse geschiedenis.

In de expositie worden uiteenlopende voorwerpen getoond, zoals gereedschappen, archiefstukken, kaarten en kunstwerken. Zeer bijzonder is een serie waterverftekeningen van plantage Alkmaar en omgeving, gemaakt door plantage-eigenaar Louise van Panhuys in de periode 1811-1816 en nooit eerder in Nederland tentoongesteld. Ook het Alkmaar van nu krijgt een gezicht in de tentoonstelling: in opdracht van Stedelijk Museum Alkmaar reisde kunstenaar Dimitri Madimin (1975) naar het Surinaamse Alkmaar om portretten van bewoners van de voormalige plantage te maken.

Slavernij en de stad Alkmaar
Net als andere steden in de Republiek was Alkmaar vanaf de zeventiende eeuw betrokken bij slavernij en slavenhandel. Zo namen Alkmaarse burgemeesters deel aan het bestuur van de West- en Oost-Indische Compagnie, waren Alkmaarders aanwezig bij de veroveringen in Afrika, Amerika en Azië en voeren er in de West- en Oost-Indische wateren schepen met de naam Alkmaar. Natuurlijk werden ook in Alkmaar de producten van de plantages verhandeld, zoals suiker, koffie en cacao. In de achttiende eeuw werd er een suikerraffinaderij opgericht, waar suikerriet uit onder meer Suriname werd geraffineerd. Het verhaal van de Alkmaarse slavernijgeschiedenis zal worden verteld aan de hand van schilderijen, archiefstukken, kaarten en bijzondere objecten.

Plantage Alkmaar in Suriname
In 1745 werd aan de Commewijnerivier in Suriname plantage Alkmaar opgericht. De plantage zou uitgroeien tot één van de grootste suikerplantages in Suriname. Na sluiting van de plantage bleef Alkmaar voortbestaan als een dorp, met nu zo’n 6.000 inwoners. Het tweede en belangrijkste deel van de tentoonstelling zal over deze suikerplantage gaan.

In 1745 kocht de Alkmaarder Jacobus Hengevelt (1696-1746) een groot stuk land aan de Commewijnerivier in Suriname. Hengevelt woonde al enkele tientallen jaren in Suriname, waar hij, net als zijn vader in Alkmaar, landmeter en kaartmaker was. Nog voordat de plantage in bedrijf ging, stierf Hengevelt, maar de naam Alkmaar bleef. Zijn weduwe Catharina de Lies hertrouwde in 1747 met Charles Godefroy (1704-1773), die beschouwd wordt als stichter van plantage Alkmaar.

Plantage Alkmaar, in de volksmond Goedoefrou genoemd, was één van de grootste in zijn soort: waar op een gegeven moment meer dan 600 tot slaafgemaakte mensen te werk werden gesteld. Eerst werd er koffie verbouwd, na de introductie van de stoommachine ging men over op suiker. Toen de slavernij in 1863 werd afgeschaft woonden er 445 slaafgemaakten op de plantage (ter vergelijking: op buurplantage Zorgvliet waren dat er 77). Deze mensen moesten nog 10 jaar op de plantage werken, waarna contractarbeiders uit India het werk overnamen.

Waterverftekeningen  
Plantage Alkmaar heeft verschillende eigenaren gehad. In 1811 kocht Willem Benjamin van Panhuys (1764-1816) de plantage. Zijn echtgenote Louise van Panhuys maakte in de vijf jaar dat zij in Suriname woonde (1811-1816) ongeveer tachtig grote waterverftekeningen: van de gewassen die verbouwd werden tot de mensen in haar omgeving en van de plantages in de buurt tot de hoofdstad Paramaribo. Twintig daarvan zullen in de tentoonstelling te zien zijn.

Slaafgemaakte Joanna
Het verhaal van plantage Alkmaar wordt verteld aan de hand van persoonlijke verhalen en verschillende perspectieven, waaronder de slaafgemaakte Joanna, een van de ‘beroemdste’ slaafgemaakte vrouwen van Suriname – de geliefde van de Schots-Nederlandse soldaat John Gabriel Stedman (1744-1797). Stedman was één van de eersten die een omvangrijke beschrijving van Suriname publiceerde. Toen John terugkeerde naar Nederland in 1777 liet hij Joanna en hun zoontje Johnny achter op plantage Alkmaar, bij een vriendin, Elisabeth Danforth, de toenmalige eigenares van de plantage. Tot haar dood in 1782 woonde Joanna in een huisje op de plantage.

Laatste verhaaldragers
In opdracht van Stedelijk Museum Alkmaar reisde kunstenaar Dimitri Madimin (1975) naar het Surinaamse Alkmaar om portretten van bewoners van de voormalige plantage te maken. Deze ‘laatste verhaaldragers’ hebben een belangrijke plaats in de tentoonstelling. Een van de geportretteerden is Madimins grootmoeder, die opgroeide in het kindertehuis op Alkmaar.

Met dank aan
Plantage Alkmaar is te zien van 26 november 2022 t/m 19 maart 2023. Onze speciale dank gaat uit naar gastconservator Mark Ponte en junior-gastconservator Juliet Harrison en naar de leden van de klankbordgroep die betrokken was bij de voorbereiding van de tentoonstelling: Leo Balai, Maja Drenthe, Mitchell Esajas, Marie-Claire Fakkel en Harry de Raad. Met dank aan Mondriaan Fonds en Prins Bernhard Cultuur Fonds Noord-Holland.

Meer informatie vind je op de website.

advertentie

Meer 'Kunst & Cultuur':

Het Nederlands Kamerkoor – Orpheus

3 februari 2023

2 maart, Grote Kerk

De solistische topklasse van het Nederlands Kamerkoor is in goede handen bij Grete Pedersen, dirigent van het wereldberoemde Noors Solistenkoor, in een muzikale

Feest bij Papaver4kids

3 februari 2023

19 februari, Badhuis

Ook deze maand is er weer een voorstelling van Papaver4kids voor kinderen van 3 t/m 9 jaar. Dit keer is het feest! De door de kinderen verzonnen hoofdpersoon

Huisdier aquarellen

27 januari 2023

Aquarel les voor 12 tot 18 jaar

Woensdag 11 maart geeft Nancy aquarel les aan de leeftijd 12 tot 18 jaar. Aan de Anke van der Vliesstraat 5 in Alkmaar. Jullie gaan kennis maken met aquarel. We

Dichterskring en het Gilde verzorgen optreden met muziekale omlijsting

27 januari 2023

In het kader van landelijke poëzieweek

In het kader van de landelijke poëzieweek verzorgen de Alkmaarse dichters van de Dichterskring en het Gilde op 29 januari een optreden met muzikale omlijsting

Joost Spijkers – Au Plat Pays

20 januari 2023

21 maart, Podium onder de toren

Joost Spijkers brengt een intiem kamerconcert met de titel ‘Au Plat Pays’, vrij naar de song van Jacques Brel. Het vlakke land waar volop ruimte is voor Joost om

De schaduwzijde van genialiteit en roem

20 januari 2023

Julika Marijn bij TAQA Theater De Vest

Krachtige vrouwen die hun eigen weg en stem zoeken is het terugkerende thema in het theaterwerk van Julika Marijn. Eerder maakte ze succesvolle solovoorstellingen

Expositie in het Kruithuisje

13 januari 2023

Margreeth Kuijper

Ik was altijd al benieuwd naar het Kruithuisje Uit nieuwsgierigheid ben ik een keer binnen gelopen. Het kleine, het besloten, het sprak me aan en het werk dat er

Expositie: GLAS

13 januari 2023

Bij Kunstuitleen Alkmaar

Materiaalkennis, vakmanschap, licht en transparantie zijn vier essentiële zaken voor glaskunst. Combineer dat met een dosis creativiteit, dan ontstaan

Korte documentaire over ‘Plantage Alkmaar’

6 januari 2023

KunstNetTV filmde de opbouw van de tentoonstelling

ok Alkmaar was vanaf de zeventiende eeuw betrokken bij slavernij en slavenhandel. Alkmaarse burgemeesters namen deel aan het bestuur van de West

Nieuwe Alkmaarse archiefstukken openbaar

6 januari 2023

Veel informatie over de nasleep van de Tweede Wereldoorlog

Jaarlijks worden er in januari archiefstukken openbaar die eerder waren afgeschermd. In 2023 gebeurt dat ook weer bij het Regionaal Archief in Alkmaar. Veel daarvan gaan

Karavaan en Schuur lanceren samenwerkingsproject

23 december 2022

'Theatermakers van de toekomst'

Karavaan en de Schuur hebben op 15 december in Makershuis Alkmaar het project ‘Theatermakers van de Toekomst’ gelanceerd. Het project is mede ontwikkeld dankzij een

Waldemar Torenstra, Astrid van Eck en Vincent Croiset

23 december 2022

'Momentum' bij TAQA Theater De Vest

Middenin een politieke crisis doet de trouwe First Lady Ebba er alles aan om de carrière van haar man (Waldemar Torenstra) te redden. Terwijl hun spindoctor uit alle

Opbouw tentoonstelling Stedelijk Museum (filmpje)

16 december 2022

Vondst waterverftekeningen uit Suriname aanleiding voor tentoonstelling

Ook Alkmaar was vanaf de zeventiende eeuw betrokken bij slavernij en slavenhandel. De vondst van waterverftekeningen van Louise van Panhuys, die in de 19e eeuw in

Papaver4kids Kerstvertelling in het badhuis

16 december 2022

Zondag 18 december voor kinderen van 3 t/m 9 jaar

De spelers van papaver kunnen iets magisch: ze maken ter plekke een verhaal dat nooit eerder is bedacht. Ze vullen het verzonnen verhaal aan door de figuren zelf te spelen

Volkskerstzang 2022

9 december 2022

17 december, Grote Kerk

Op zaterdagavond 17 december is het weer zo ver en kan men  in de huiskamer van Alkmaar, de Grote Kerk, genieten van de Volkskerstzang 2022 met optredens van

Oberon Theaterproducties start crowdfunding

9 december 2022

Wegens het grote succes van ‘Een Revue voor U’

Wegens het grote succes van ‘Een Revue voor U’ trekken de spelers van Oberon Theaterproducties de veren en pailletten weer uit de kast voor een deel twee ‘Een Revue

Concert La Sfera Armoniosa & Kadri Tegelmann

9 december 2022

Kerstliederen uit 7 landen en 7 eeuwen

Op zaterdagavond 10 december aanstaande speelt barokensemble La Sfera Armoniosa een sfeervol kerstprogramma met liederen uit 7 landen en 7 eeuwen. Het concert

Openluchttentoonstelling Rick Akkerman

9 december 2022

57 portretten van bewoners De Mare

De Alkmaarse fotograaf Rick Akkerman maakte afgelopen zomer tijdens het MOVE THE CITY festival portretten van 57 bewoners uit de wijk De Mare.

De Alex Klaasen Revue

2 december 2022

14 december in Theater De Vest

“Misschien wel leukste kerstfeestje van dit jaar”, kopte Algemeen Dagblad boven een vijfsterrenrecensie over ‘Snowponies, een ‘Merrie’ Christmas’. Goed nieuws

Workshop ‘Kijken en associëren’

2 december 2022

Workshop door kunstenaar Marjan Jaspers

Tijdens deze korte workshop wordt u uitgedaagd om met tweeën of drieën uw gedachten over een werk op de tentoonstelling GEVERFD onder woorden te brengen.

Lezing ‘De geboorte van Nederland’

25 november 2022

Door Klaas te Bos

Dit jaar gedenken wij dat 450 jaar geleden Nederland als natie geboren is. Dat geboortemoment is gekoppeld aan een bijeenkomst van de Staten van

Vondst huishoudboek geeft unieke kijk op de 17e eeuw

25 november 2022

Tentoonstelling 'Rijk & onafhankelijk' in Stedelijk Museum

Maria van Nesse was een rijke vrouw in zeventiende-eeuws Alkmaar. Ze was ongehuwd en gaf op eigen gezag haar vele geld uit. Daarmee was ze uitzonderlijk: rijke vrouwen waren

Mysterieuze reclameteksten in monumentale vloer

18 november 2022

Mogelijk verband met het voormalige warenhuis van de familie Spruyt

Tijdens de verbouwing van een gemeentelijk monument aan de Emmastraat in Alkmaar zijn een paar mysterieuze oude teksten gevonden op hergebruikte planken van minstens

Dichterskring Alkmaar gedichtenmiddag

18 november 2022

11 december in de Bibliotheek

Dichterskring Alkmaar bestaat al zo'n 40 jaar en is een vereniging van dichters. Sommigen zijn heel ervaren, anderen zetten hun eerste schreden op het pad van de

Kaartverkoop zevende editie WinterKaravaan gestart

11 november 2022

Locatievoorstellingen binnen het thema ‘groeiende contrasten'

Karavaan brengt van 23 t/m 30 december weer een Winterkaravaan, dit keer in Zuidschermer. Het is de zevende editie van het talentontwikkelingsproject van

GEVERFD

11 november 2022

Narratieve kunst van Marjan Jaspers, Anneke Koster en Thea Vos

Van 19 november 2022 t/m 14 januari 2023 is het Landelijk Kunstenaarsgenootschap De Ploegh uit Amersfoort op bezoek bij Kunstuitleen Alkmaar. Marjan

Victoriefonds Cultuurprijs Podiumkunsten 2022 gaat naar Fedde ten Berge

11 november 2022

Hij is zowel muzikant als uitvinder, innovator, verteller en leraar

Juryvoorzitter Toon Mans, burgemeester van Castricum heeft zondag 6 november de Victoriefonds Cultuurprijs Podiumkunsten 2022 uitgereikt aan

Robert Jan Stips Solo

4 november 2022

Bij de Groene Zwaan

Vorig jaar was het voor Robert Jan Stips 50 jaar geleden dat hij met SUPERSISTER op verrassende wijze acte de présence gaf op het Holland Pop Festival

Expositie Diana Hoekstra

4 november 2022

Nu te zien in Het Kruithuisje

Wellicht is mijn liefde voor ‘het portret’ ontstaan toen ik opgroeide, omringd door de blauwe ringbanden van Openbaar Kunstbezit. Als kind vond ik

Odeon operette Alkmaar telt af naar allerlaatste voorstellingen

28 oktober 2022

'De Gondeliers' is te zien op 12 en 13 november

Het weekend van 12 en 13 november staat al een jaar rood omcirkeld in de agenda van de vereniging en leden. Dan wordt de allerlaatste productie gespeeld

Al 19 jaar dansplezier bij Dansschool Sizzling Salsa!

28 oktober 2022

Gratis proeflessen starten in november

A 19 jaar geeft Marianne Greiner les aan swingende salsagroepen. Op 29 oktober viert Dansschool Sizzling Salsa het jubileum met een groot feest (dat door

Kunst in de Maak: Maria Barnas

21 oktober 2022

Bij Kunstuitleen Alkmaar

Tijdens Kunst in de Maak zal dichter en beeldend kunstenaar Maria Barnas (Hoorn, 1973) werken aan experimentele botanische tekeningen die ze maakt door op zoek te gaan naar

Kuns10daagse Bergen 2022

21 oktober 2022

Anton Corbijn en nog zo veel meer

De wereldberoemde fotograaf, grafisch ontwerper en filmregisseur Anton Corbijn (1955) presenteert van oktober 2022 tot en met februari 2023 een solotentoonstelling IKONEN op Landgoed

Nieuwe Vrijheidsbeelden

14 oktober 2022

Bij Stedelijk Museum Alkmaar

Ter gelegenheid van 450 jaar Alkmaar Ontzet in 2023 heeft Stedelijk Museum Alkmaar kunstenaars opgeroepen om een kunstwerk voor te stellen met hun kijk op het thema ‘vrijheid’

Inschrijven Flessenpost uit Alkmaar
Dan spoelt het flesje iedere vrijdag aan in je mail
AANMELDEN
Uw e-mailadres wordt alleen gebruikt voor het versturen van de Flessenpost uit Alkmaar. U kunt altijd de afmeldlink gebruiken, deze is opgenomen in de nieuwsbrief.
close-link
Terug