HomeAdverteerdersTip de redactieColofon Nieuwsbrief ontvangen
Inschrijven Flessenpost uit Alkmaar
Dan spoelt het flesje iedere vrijdag aan in je mail
AANMELDEN
Uw e-mailadres wordt alleen gebruikt voor het versturen van de Flessenpost uit Alkmaar. U kunt altijd de afmeldlink gebruiken, deze is opgenomen in de nieuwsbrief.
close-link

Deel

advertentie

Plantage Alkmaar. Alkmaar in Suriname 1745-heden

Tentoonstelling in Stedelijk Museum belicht relatie Alkmaar tot slavernijgeschiedenis

Plantage Alkmaar. Alkmaar in Suriname 1745-heden

Van 26 november t/m 19 maart 2023 presenteert Stedelijk Museum Alkmaar de tentoonstelling Plantage Alkmaar. Alkmaar in Suriname 1745-heden. Deze belicht het Alkmaarse slavernijverleden en specifiek het verhaal van plantage Alkmaar in Suriname, een weinig bekend en nauwelijks onderzocht thema uit de Alkmaarse geschiedenis.

In de expositie worden uiteenlopende voorwerpen getoond, zoals gereedschappen, archiefstukken, kaarten en kunstwerken. Zeer bijzonder is een serie waterverftekeningen van plantage Alkmaar en omgeving, gemaakt door plantage-eigenaar Louise van Panhuys in de periode 1811-1816 en nooit eerder in Nederland tentoongesteld. Ook het Alkmaar van nu krijgt een gezicht in de tentoonstelling: in opdracht van Stedelijk Museum Alkmaar reisde kunstenaar Dimitri Madimin (1975) naar het Surinaamse Alkmaar om portretten van bewoners van de voormalige plantage te maken.

Slavernij en de stad Alkmaar
Net als andere steden in de Republiek was Alkmaar vanaf de zeventiende eeuw betrokken bij slavernij en slavenhandel. Zo namen Alkmaarse burgemeesters deel aan het bestuur van de West- en Oost-Indische Compagnie, waren Alkmaarders aanwezig bij de veroveringen in Afrika, Amerika en Azië en voeren er in de West- en Oost-Indische wateren schepen met de naam Alkmaar. Natuurlijk werden ook in Alkmaar de producten van de plantages verhandeld, zoals suiker, koffie en cacao. In de achttiende eeuw werd er een suikerraffinaderij opgericht, waar suikerriet uit onder meer Suriname werd geraffineerd. Het verhaal van de Alkmaarse slavernijgeschiedenis zal worden verteld aan de hand van schilderijen, archiefstukken, kaarten en bijzondere objecten.

Plantage Alkmaar in Suriname
In 1745 werd aan de Commewijnerivier in Suriname plantage Alkmaar opgericht. De plantage zou uitgroeien tot één van de grootste suikerplantages in Suriname. Na sluiting van de plantage bleef Alkmaar voortbestaan als een dorp, met nu zo’n 6.000 inwoners. Het tweede en belangrijkste deel van de tentoonstelling zal over deze suikerplantage gaan.

In 1745 kocht de Alkmaarder Jacobus Hengevelt (1696-1746) een groot stuk land aan de Commewijnerivier in Suriname. Hengevelt woonde al enkele tientallen jaren in Suriname, waar hij, net als zijn vader in Alkmaar, landmeter en kaartmaker was. Nog voordat de plantage in bedrijf ging, stierf Hengevelt, maar de naam Alkmaar bleef. Zijn weduwe Catharina de Lies hertrouwde in 1747 met Charles Godefroy (1704-1773), die beschouwd wordt als stichter van plantage Alkmaar.

Plantage Alkmaar, in de volksmond Goedoefrou genoemd, was één van de grootste in zijn soort: waar op een gegeven moment meer dan 600 tot slaafgemaakte mensen te werk werden gesteld. Eerst werd er koffie verbouwd, na de introductie van de stoommachine ging men over op suiker. Toen de slavernij in 1863 werd afgeschaft woonden er 445 slaafgemaakten op de plantage (ter vergelijking: op buurplantage Zorgvliet waren dat er 77). Deze mensen moesten nog 10 jaar op de plantage werken, waarna contractarbeiders uit India het werk overnamen.

Waterverftekeningen  
Plantage Alkmaar heeft verschillende eigenaren gehad. In 1811 kocht Willem Benjamin van Panhuys (1764-1816) de plantage. Zijn echtgenote Louise van Panhuys maakte in de vijf jaar dat zij in Suriname woonde (1811-1816) ongeveer tachtig grote waterverftekeningen: van de gewassen die verbouwd werden tot de mensen in haar omgeving en van de plantages in de buurt tot de hoofdstad Paramaribo. Twintig daarvan zullen in de tentoonstelling te zien zijn.

Slaafgemaakte Joanna
Het verhaal van plantage Alkmaar wordt verteld aan de hand van persoonlijke verhalen en verschillende perspectieven, waaronder de slaafgemaakte Joanna, een van de ‘beroemdste’ slaafgemaakte vrouwen van Suriname – de geliefde van de Schots-Nederlandse soldaat John Gabriel Stedman (1744-1797). Stedman was één van de eersten die een omvangrijke beschrijving van Suriname publiceerde. Toen John terugkeerde naar Nederland in 1777 liet hij Joanna en hun zoontje Johnny achter op plantage Alkmaar, bij een vriendin, Elisabeth Danforth, de toenmalige eigenares van de plantage. Tot haar dood in 1782 woonde Joanna in een huisje op de plantage.

Laatste verhaaldragers
In opdracht van Stedelijk Museum Alkmaar reisde kunstenaar Dimitri Madimin (1975) naar het Surinaamse Alkmaar om portretten van bewoners van de voormalige plantage te maken. Deze ‘laatste verhaaldragers’ hebben een belangrijke plaats in de tentoonstelling. Een van de geportretteerden is Madimins grootmoeder, die opgroeide in het kindertehuis op Alkmaar.

Met dank aan
Plantage Alkmaar is te zien van 26 november 2022 t/m 19 maart 2023. Onze speciale dank gaat uit naar gastconservator Mark Ponte en junior-gastconservator Juliet Harrison en naar de leden van de klankbordgroep die betrokken was bij de voorbereiding van de tentoonstelling: Leo Balai, Maja Drenthe, Mitchell Esajas, Marie-Claire Fakkel en Harry de Raad. Met dank aan Mondriaan Fonds en Prins Bernhard Cultuur Fonds Noord-Holland.

Meer informatie vind je op de website.

advertentie

Meer 'Kunst & Cultuur':

Internationale Vrouwendag in De Alkenaer

23 februari 2024

Viering Henriëtte Roland Holst met voordracht, theater, film en muziek

8 Maart is het Internationale Vrouwendag. Cultuurpodium De Alkenaer haakt hier op in met een prachtige, avondvullende voorstelling ‘De zachte krachten zullen zeker winnen’

Opening foto-expositie over thuisloze jongeren in Kunstuitleen Alkmaar

23 februari 2024

Op zondagmiddag 25 februari wordt de expositie om 13 uur feestelijk geopend

Op zondag 25 februari opent de foto-expositie ‘Onder één dak’ bij Kunstuitleen Alkmaar. Fotograaf Melanie Beermann (27 jaar) volgde 3 jongeren uit Alkmaar die ervaring

Lense was hier!

16 februari 2024

Te zien in Museum in 't Houten Huis

In de koude winter van 1962 kreeg De Rijp er een hartverwarmende inwoner bij. Lense bouwde een klein huisje aan de Zuiddijk om tot een fijne Atelierwoning. In 1978 deed hij dit

Monique Groffen Zandkunstenaar

16 februari 2024

2 maart te zien op Het Plein in Graftdijk

Zandtekenen is een techniek waarbij op een verlichte glasplaat met zand wordt getekend. Door middel van projectie is deze bijzondere kunstvorm live te zien. Het optreden

Reuring in De Alkenaer op 2 maart

9 februari 2024

Schrijvers, dichters, muzikanten en andere kunstenaars vanuit het hele land

Al vele jaren is dichter Alja Spaan de organisator van het maandelijkse culturele feestje 'Reuring', waar schrijvers, dichters, muzikanten en andere kunstenaars vanuit het

Tess & Colet (sopraan en harp)

9 februari 2024

Liederen, aria's en harpsolowerken van barok tot hedendaags

Het prachtige duo, Tess Marique Oostwouder (sopraan) en Colet Nierop (harp), staat garant voor een middag geweldige muziek. Voor dit concert hebben ze een kleurrijk programma

22ste Van Foreest Publiekslezing door Gerdi Verbeet

2 februari 2024

Kinderen en oorlog, een verhaal zonder einde

Gerdi Verbeet is een Nederlandse politica. Voordat ze aan haar politieke carrière begon, was Verbeet werkzaam als docent en later vervulde zij allerlei functies in het beroepsonderwijs

Voorouderspreekuur bij het Regionaal Archief

2 februari 2024

Deskundigen beantwoorden vragen over stamboomonderzoek

Een inloopmiddag voor iedereen die vragen heeft over stamboomonderzoek en familiegeschiedenis: op vrijdag 23 februari organiseert het Regionaal Archief in Alkmaar voor

Alkmaarse dichters thuis in de bieb

26 januari 2024

Van 25 tot 31 januari is er weer de jaarlijkse Gedichtenweek

Van 25 tot 31 januari is er weer de jaarlijkse Gedichtenweek. Niet alleen in Nederland maar in ons gehele taalgebied: Dus ook Vlaanderen. Het thema is dit keer Thuis

Poëzieweek Poetry Jam met Alkmaars stadsdichter

26 januari 2024

Lonneke van Heugten trap Poëzieweek af

Op vrijdag 26 januari van 19:30-21:30 uur trapt Alkmaars stadsdichter Lonneke van Heugten de Poëzieweek in Bibliotheek Alkmaar Centrum af met een eigenzinnige

Oproep aan beeldend kunstenaars

12 januari 2024

Schrijf je nu in voor KunstCultuurWeekend in Oudorp

Het KunstCultuurWeekend in Oudorp vindt dit jaar plaats in het weekend van 10 t/m 12 mei. Het wordt een spannende mix van beeldende kunst en podiumkunsten

Eerste expositie van jonge Kunstenaar Adriaan van Pijkeren in Alkmaar

12 januari 2024

Te zien bij LijnB op het Ritsevoort

Deze jonge autodidacte kunstenaar treedt voor het eerst naar buiten om zijn werken te mogen laten zien. Adriaan is 21 jaar en schildert op een wijze die ook wel

Interview met schrijver/journalist Jannetje Koelewijn

12 januari 2024

14 januari in de Alkenaer

Het afgelopen jaar is Antiquariaat De Alkenaer druk bezig geweest met een grote verbouwing. 'Podium voor cultuur en debat, antiquariaat & leescafé' prijkt er nu met sierlijke

Kunst in de Maak

12 januari 2024

Met Nelleke Bosland

Vanaf 10 januari 2024 werkt kunstenaar Nelleke Bosland 4 weken in de expositieruimte van Kunstuitleen Alkmaar. Ze start met een stuk tape op de muur en vloer

Theatercollectief BLAUWDRUK wordt het stadsgezelschap van Alkmaar

22 december 2023

Hiermee spreken zij een commitment uit naar de stad en haar inwoners

Het jonge theatercollectief BLAUWDRUK, dat al een aantal jaar met spraakmakende voorstellingen in en rondom Alkmaar te zien is geweest, wordt vanaf 2024 het vaste gezelschap

Veel deelnemers in 2023 bij Ontzet-wandelingen

22 december 2023

De belangstelling voor de vijf themawandelingen overtrof alle verwachtingen

2023 werd door Alkmaar bestempeld als een jubeljaar. Hierin herdachten wij dat het 450 jaar geleden was dat de moedige Alkmaarders na een hevige strijd het Spaanse

Vrij Zijn Theater presenteert “Assepoester en de Alkmaarse Peetmoeder”

15 december 2023

Een Betoverende Familievoorstelling voor de Kerstvakantie

Het Vrij Zijn Theater in Alkmaar, met een hart voor gemeenschapskunst en educatie, is verheugd om zijn nieuwste familievoorstelling aan te kondigen: "Assepoester en de Alkmaarse

Nieuwe cursussen bij het Regionaal Archief

15 december 2023

Stamboom uitzoeken en oude teksten lezen

Het Regionaal Archief in Alkmaar is dé plek om je stamboom uit te zoeken of meer te weten te komen over de geschiedenis van de regio. En het archief helpt iedereen die wil beginnen

Kerst met Reynaert in Alkmaar

15 december 2023

Live-hoorspel plaats van hét meesterwerk uit de Middelnederlandse letterkunde: Reynaert de Vos

Rondom kerst 2023 vindt in Fabrique Unique te Alkmaar een live-hoorspel plaats van hét meesterwerk uit de Middelnederlandse letterkunde: Reynaert de Vos. Sinds

Schrijfster Joke Hermsen in de Alkenaer

15 december 2023

'Hoe blauw is de lucht aan de andere kant van de heuvels'

'Onder een andere hemel' is het nieuwe, lang verwachte boek van Joke J. Hermsen. Het is een filosofisch memoir, een reisverslag en een literair essay ineen, over heimwee

Collectie OHV ‘Het Schermereiland’ naar Regionaal Archief

1 december 2023

Van de zolder van het raadhuis van Graft naar de archiefdepots

Een mooie stap voor het Regionaal Archief Alkmaar en Oudheidkundige Vereniging ‘Het Schermereiland’: de omvangrijke collectie archiefmateriaal van de

Lonneke van Heugten haar eerste optreden als stadsdichter

1 december 2023

Op 1 november treedt zij op in het Cultuurcafé van Fabrique Unique

Op 1 november jl. is poëet-performer Lonneke van Heugten gestart als de nieuwe Alkmaarse stadsdichter. Op vrijdag 1 december zal zij haar eerste publieke optreden hebben in het CultuurCafé

Art=Music=Art: Alex Koo

24 november 2023

Uniek concert op tussen de kunst

Deze winter presenteert online muziekmagazine Written in Music samen met Stedelijk Museum Alkmaar een unieke concertserie onder de naam Art=Music=Art. Muziekjournalist Dick Hovenga

Kunstuitleen Alkmaar pakt uit

24 november 2023

Meer dan 80 kunstwerken worden aangeboden met fikse kortingen

Kunstliefhebbers kunnen hun slag slaan aan de Bergerweg. Koopjes jagen onder het motto meer kunst voor minder. Werk van bekende en minder bekende kunstenaars

22 november: laat je stem horen bij Tadam!

17 november 2023

Kom en zing prachtige wereldmuziek mee

Tadam! is op zoek naar enthousiaste vrouwen die deze gemotiveerde groep zangeressen compleet maken. Tadam! bestaat uit vrouwen die het heerlijk vinden om met

Een frisse neus en inspiratie: wandel de nieuwe Kunstroute

17 november 2023

Kijk jij wel eens om je heen?

Zonder erg loop je er voorbij, misschien zelfs kijkend op je telefoon of afgeleid door de dagelijkse drukte. Niet wetende wat voor moois je allemaal mist onderweg naar

Najaarsconcert Alkmaars Symfonie Orkest

10 november 2023

26 november in de Vrijheidskerk

Het Alkmaars Symfonie Orkest telt bijna 40 enthousiaste amateurmusici. De leden komen uit Alkmaar en wijde omgeving. Het orkest speelt muziek uit diverse stijlperiodes

Joost Zwagerman Lezing zet topstuk op het podium

10 november 2023

Met Sacha Bronwasser en Ellen ten Damme

Voor één avond verhuizen twee topstukken van de collectie Bergense School van Stedelijk Museum Alkmaar naar het theater aan het Canadaplein. Sacha Bronwasser

Lonneke van Heugten is Alkmaars nieuwe stadsdichter

3 november 2023

Maria Barnas, de eerdere stadsdichter, legt haar stadsdichterschap neer

Per 1 november, vandaag dus, start Lonneke van Heugten (42) als de nieuwe Alkmaarse stadsdichter. Lonneke zal deze titel dragen tot het einde van de huidige termijn – 1 januari 2025

Kaartverkoop achtste editie Winterkaravaan van start

3 november 2023

Dit keer strijkt het festival neer in Stompetoren

Karavaan brengt van 23 t/m 30 december weer een Winterkaravaan, dit keer strijkt het festival neer in Stompetoren. Het is de achtste editie van het talentontwikkelingsproject

Mobiele stamboom

3 november 2023

Een bijzondere dag vol stamboomontdekkingen bij Regionaal Archief Alkmaar

Op de 16e stamboomdag die HCC!genealogie a.s. zaterdag 4 november van 10:00 uur tot 16:00 uur organiseert in en met medewerking van het Regionaal Archief Alkmaar

Voorstelling De Ballonnenvrouw

3 november 2023

Kom genieten van de superleuke spelers van Papaver4kids!

Deze voorstelling staat de Ballonnenvrouw centraal. Zij vraagt het publiek een ballon uit te kiezen en zorgt daarmee dat het improviseren kan beginnen. Een verhaal over

Steek een kaarsje op voor wie je mist

27 oktober 2023

Allerzielen op zondag 29 oktober in de Oud-Katholieke kerk

In de herfst, als de bomen hun blad verliezen, viert de kerk Allerheiligen en Allerzielen. We gedenken de mensen die we moesten verliezen maar die we in ons hart bewaren

Concert Toonkunstkoor Alkmaar

27 oktober 2023

Missa Divi Xaverii van J.D. Zelenka en het Dettingen Te Deum van G.F. Händel

In de feestmaand december is het tijd om uit te pakken! Op zondag 10 december haalt het Toonkunstkoor Alkmaar twee 300 jaar oude werken uit de verpakking

Inschrijven Flessenpost uit Alkmaar
Dan spoelt het flesje iedere vrijdag aan in je mail
AANMELDEN
Uw e-mailadres wordt alleen gebruikt voor het versturen van de Flessenpost uit Alkmaar. U kunt altijd de afmeldlink gebruiken, deze is opgenomen in de nieuwsbrief.
close-link
Terug