Pakweg honderd jaar geleden reisde het nieuws nog niet zo snel. Op 4 november 1922 bijvoorbeeld, de dag waarop de Britse archeoloog Howard Carter het graf van Toetanchamon ontdekte, stond er op de voorpagina van de Alkmaarsche Courant iets heel anders te lezen. Daar ging het over de problemen met de alsmaar drukker wordende verkeerssituatie in de Alkmaarse binnenstad, de recente staatsgreep van de fascisten onder leiding van Mussolini in Italië, de Ierse onafhankelijkheidsstrijd tegen Groot Brittannië en de vraag of een uiterst kostbaar diadeem van de naar Nederland gevluchte Duitse keizer Wilhelm II al dan niet door de Duitse autoriteiten in beslag mocht worden genomen.
Het is altijd leuk om door oude kranten te bladeren en dankzij de digitalisering van onze archieven kan dat tegenwoordig ook vanuit je luie stoel. Laten we de Alkmaarsche Courant van 4 november 1922 nader bekijken. De voorpagina zouden wij – anno nu – een beetje saai vinden. Geen foto’s, geen vetgedrukte koppen maar een lang en saai betoog over de verkeersveiligheid in de binnenstad, met name rond de Grote Kerk. Als je echter doorbladert naar het ‘kleinere’ nieuws op de volgende pagina’s dan komt de tijdgeest van die periode tot leven.
Allereerst het ‘Telegrafisch weerbericht, naar waarnemingen verricht in den morgen van 4 November (…) matige tot krachtige later afnemenden en krimpenden noordwestelijke wind, aanvankelijk zwaarbewolkt met regen of hagelbuien, later opklarend, mogelijk nachtvorst, iets zachter in het Oosten.’ Een sombere dag dus, maar er was heugelijks nieuws namens de directie van de Alkmaarsche Courant want veel lezers die eerder dat jaar gebruik hadden willen maken van de kans om met korting naar de voorstelling Pietje Bell van het Amsterdams Genootschap Jeugd-Amusement te gaan, konden van deze actie geen gebruik maken omdat de voorstellingen alras uitverkocht waren. Maar nu werd pagina 3 vol enthousiasme aangekondigd dat er op 11 november twee extra voorstellingen komen in de Harmonie. Ook in de krant: een verslag van protestacties van Alkmaarse werkelozen, die na een pittige bijeenkomst in diezelfde Harmonie naar het stadhuis togen om daar hun grieven jegens het lakse stadsbestuur te uiten die huns inziens te weinig initiatief zouden nemen om werkgelegenheidsprojecten op te starten.
Verder goed nieuws van de heer J. Brouwer die zijn sigarenhandel in de Koorstraat heeft laten ombouwen tot een drogisterij, genaamd de Esculaap. De journalist die hier melding van maakt, merkt nog wel even fijntjes op dat de nieuwe zaak er helder en keurig uitziet. Voorts natuurlijk de dagelijkse scheepsberichten met de vertrektijden van de verschillende stoomvaartlijnen die ons land rijk is en die uitvaren naar praktisch iedere grote haven, waar ook ter wereld.
En in de advertentierubriek: ‘Een weduwnaar met kind zoekt kennismaking met een net meisje of weduwe, liefst niet jonger dan 25 jaar.’ En daaronder: ‘een boerendienstbode die ook goed kan melken’, een gemeubileerd bovenhuis in het centrum voor 30 gulden per maand, een aankondiging van een nieuwe cursus tot kantoorstenograaf. En speciaal voor alle ‘grammophoonliefhebbers’ een partij nieuwe grammophoons, zowel met als zonder hoorn. Op de pagina erna een uitgebreid bericht naar aanleiding van de op 7 en 8 november te houden veemarkt in Alkmaar, met gedetailleerde instructies voor de aanvoer van vee middels de Friesche brug of over de Helderscheweg en voor vaartuigen met vee die mochten lossen op de Kanaalkade of de Bierkade. Het is een gebeurtenis geweest die ik overigens graag met eigen ogen had aanschouwd: de hele stad vol koeien, schapen, geiten, varkens en paarden. En niet vergeten: alle boeren uit de omgeving: de kroegen en bordelen zullen het druk hebben gehad.
Het is heerlijk om even weg te kunnen dromen bij het nieuws van bijna een eeuw geleden en te ervaren hoe de Alkmaarsche Courant de lezer niet alleen nieuws bood, maar ook vertier in de vorm van feuilletons en allerhande puzzeltjes. Hoe karig het nieuwsaanbod van toen was, kun je je anno nu amper indenken, verwend als we zijn door onze hedendaagse informatietechnologie. Wat wèl opvalt is dat de mensen elkaar toen meer in levende lijve opzochten, in de vorm van een bloeiend verenigingsleven, bezoek aan theater en middels publieke gebeurtenissen als markten en kermissen. De wereld was kleiner in 1922, maar misschien niet minder saai. Hetgeen me aan het denken zet: hoe zal iemand in de toekomst deze editie van Flessenpost ervaren? Zal hij of zij onze wereld dan ook zo klein vinden?
Chris Houtman
Veemarkt aan de Gedempte Nieuwesloot, 1925, foto: Bouw- en Woningtoezicht Alkmaar / collectie Regionaal Archief Alkmaar / RAA-GLAS-000744.
Krantenfragmenten uit de Alkmaarsche Courant, 4 november 1922, collectie Regionaal Archief Alkmaar