Tijdens de gemeenteraadsvergadering van 24 november werden twee moties aangenomen over het communiceren in begrijpelijke taal.
De gemeentelijke overheid is zich bewust dat niet alle inwoners van Alkmaar teksten begrijpen waar moeilijke woorden in staan. Hierbij gaat het niet alleen om anderstaligen (mensen die Nederlands niet als moedertaal hebben) of laaggeletterden (mensen die niet of slecht kunnen lezen en schrijven). Er is een grote groep mensen in Nederland dat geen grote woordenschat heeft, niet theoretisch is opgeleid of bijvoorbeeld dyslectisch is.
De laatste jaren is er al veel aandacht voor dat overheid en instanties hun teksten eenvoudig en leesbaar maken voor hen die taal moeilijk vinden. Ze doet haar best de taal die ze gebruikt in brieven en op websites in B1 te schrijven. B1 is het taalniveau waarin iemand in staat is taal te begrijpen in alledaagse situaties.
Dat was een jaar of tien geleden nog anders. Regelmatig kwam ik bij mensen die mij vroegen brieven van de gemeente, belastingdienst en andere instanties aan hen uit te leggen. Want wat bedoelden ze nu eigenlijk? Wollige taal noem ik dat. Veel lange zinnen en onnodig veel moeilijke woorden. Het is allemaal niet nodig om duidelijk te maken wat je iemand wilt zeggen.
Vaak gaat het om vakjargon, en beseffen de mensen die de brief schrijven niet dat een ander dat jargon niet spreekt. Als je dag in dag uit als chirurg praat over medische kwesties, is de taal voor jou heel gewoon en begrijpelijk. Kom je als patiënt bij die arts, is het wel belangrijk dat hij dat vakjargon niet gebruikt en de situatie in gewone mensentaal aan de patiënt uitlegt.
Soms staan er ook moeilijke woorden in een brief die niet iedereen begrijpt. Deze woorden zijn onnodig en kunnen makkelijk vervangen worden door woorden die wel iedereen begrijpt. Als je zelf die moeilijke woorden wel begrijpt sta je er vaak niet bij stil dat dat niet voor iedereen zo is. En dan heb je nog zinnen in een zin, bijzinnen, veel te lange zinnen; waardoor mensen de draad kwijtraken.
Ambtenaren gebruiken onbedoeld vaak woorden die onbegrepen worden. Woorden als “beoogd’, ‘participatie’, ‘substantieel’, ‘acquisitie’, ‘ambivalent’, ‘evenmin’, ‘hypothese’, ‘navenant, ‘nivelleren’, ‘implementeren’ en zo kan ik nog wel even doorgaan.
Tot slot staat de Nederlandse taal bomvol met spreekwoorden en gezegden. Mijn ervaring is dat lang niet iedereen dit begrijpt en daardoor niet snapt dat dit niet ‘letterlijk maar figuurlijk’ bedoeld wordt.
In de moties wordt de gemeente gevraagd zich nog meer bewust te zijn van de taal die ze gebruikt in brieven aan bewoners en op de website. Het gaat best goed, maar het kan natuurlijk altijd nog beter. Daarom staat in de tweede motie een proef beschreven waarin bewoners de mogelijkheid krijgen een gemeentelijke brief terug te sturen als ze de brief niet begrijpen. Dan kan er uitleg gegeven worden en de taal in de brief aangepast worden. Zo krijgen ambtenaren vanuit de bewoners feedback en input over de taal die ze gebruiken en waar verbetering en vereenvoudiging mogelijk of noodzakelijk is.
Een win-win situatie!
Mieke Biesheuvel
Leefbaar Alkmaar
Email: miekebiesheuvel@hotmail.nl
Facebook: www.facebook.com/MiekeBiesheuvelLA
Instagram: www.instagram.com/leefbaaralkmaarmiekebiesheuvel
