Stikstofgas (N2) en het stikstofprobleem worden in het publieke debat vaak door elkaar gehaald. De lucht die wij inademen bestaat voor 78% uit stikstofgas (N2), 21% zuurstof (O2) en 1% edelgassen, met daarin een verwaarloosbaar percentage CO2 (koolstofdioxide). Stikstofgas is de bouwsteen van onze atmosfeer; een grote verandering in dat percentage brengt kettingreacties mee voor de hele planeet. Zonder voldoende stikstofgas in de atmosfeer zouden ecosystemen en de landbouw wereldwijd stilvallen door een tekort aan essentiële voedingsstoffen.
Wat is het probleem dan wél?
Het stikstofprobleem in Nederland is een ander verhaal. Het gaat om een teveel aan stikstofverbindingen in de bodem en in kwetsbare natuurgebieden, de 162 zogeheten Natura 2000-gebieden. Voornamelijk ammoniak (NH3) en stikstofoxiden (NOx) zijn de boosdoeners. Die verbindingen leiden tot bodemverzuring en verlies aan biodiversiteit. Om de toestand te monitoren heeft de overheid het systeem AERIUS laten ontwikkelen: Aerosol and Receptor Integrated Understanding System.
De AERIUS Monitor brengt in kaart hoeveel stikstof er op beschermde natuurgebieden neerdaalt, en waar die vandaan komt. Den Haag heeft op basis daarvan een stikstofnorm vastgesteld voor vergunningverlening. Die norm is extreem laag: activiteiten die theoretisch meer dan 0,005 mol (ongeveer 0,07 gram) stikstof per hectare per jaar neerslaan op een Natura 2000-gebied overstijgen de grens. Ter vergelijking: een beetje hondendrol weegt gemiddeld zo'n 150 gram, goed voor ongeveer 4,5 gram stikstof. De vele honderden ganzen in de Oudorperpolder, mijn eigen buurt, poepen er dan ook ruimschoots overheen. In Duitsland hanteert men een norm van 7 mol (circa 100 gram stikstof) per hectare per jaar.
Geblokkeerd door een rekenmodel
Het gevolg van deze rigide normering is dat we in het stikstofslot zitten. Tal van bouwprojecten kunnen geen vergunning krijgen, zelfs projecten die bijdragen aan minder uitstoot. Ik hoop op een dosis gezond boerenverstand, goede samenwerking met die boeren en zeker ook de technologie inzetten, want Nederland is een klein land met veel mensen en veel activiteiten. Mijn voorkeur: het theoretische model AERIUS niet bepalend laten zijn, maar signalerende waarde geven en laten volgen door grondonderzoek, want dat is het enige dat echt betrouwbaar is voor het afrondende oordeel. En: kom met een realistische stikstofnorm.
Wat kunnen wij samen doen?
Als gewone Alkmaarders is het afwachten wat Den Haag besluit. Maar intussen zijn er gewoon dingen die we samen kunnen doen: afval scheiden, plastic flessen inleveren, de tuin inrichten met twee derde planten en bloemen en maximaal een derde tegels. En bomen planten. Alkmaar heeft daarvoor een lopend project waarbij de gemeente streeft naar 5.000 extra bomen. Bomen brengen verkoeling, en Alkmaar is gelukkig een redelijk groene stad, waar groen prominent op de agenda staat van zo'n beetje alle politieke partijen.
Tot slot nog een interessant feit. NASA-satellieten tonen aan dat de aarde de afgelopen decennia aanzienlijk is vergroend. Wereldwijd is er een toename in bladoppervlakte van planten en bomen, als gevolg van verhoogde concentraties koolstofdioxide (CO2). Zoals Cruijff al zei: elk nadeel heb zijn voordeel. En ja, klimaatverandering bestaat, maar voor een betrouwbare meting is wel zo'n honderd jaar nodig. In de tussentijd moeten we verstandig en met breed draagvlak handelen.
Praktische informatie
- Meer weten over het stikstofbeleid en AERIUS? Kijk op aerius.nl
- Meer over het 5000 bomenproject van de gemeente Alkmaar: alkmaar.nl/5000bomen
