Juist daarom vind ik het belangrijk om duidelijk te zijn: Leefbaar Alkmaar staat positief tegenover de uitvoering van de Spreidingswet. Niet omdat we denken dat de opvang van asielzoekers eenvoudig is. Integendeel. Maar omdat wegkijken geen oplossing is. Alkmaar heeft een verantwoordelijkheid. We hebben een wettelijke taak, maar voor mij gaat het ook om iets fundamentelers: mensen die vluchten voor oorlog, vervolging of onveiligheid verdienen een menswaardige opvang.
Participeren serieus nemen
Tegelijkertijd ben ik mij er heel goed van bewust dat besluiten in de raad gevolgen hebben voor mensen in wijken en dorpen. Voor inwoners die zich afvragen wat een opvanglocatie in hun buurt betekent. Voor ondernemers en verenigingen. Voor gezinnen die zich zorgen maken over veiligheid of voorzieningen. Die zorgen moet je serieus nemen.
En serieus nemen betekent voor mij meer dan een informatieavond organiseren als de plannen al grotendeels vaststaan. Als we inwoners om hun mening vragen, moeten we ook bereid zijn om echt te luisteren. De wijk ingaan, het gesprek aangaan en gebruikmaken van de kennis die mensen over hun eigen buurt hebben.
Maar ik vind ook dat we eerlijk moeten zijn over participatie. Participatie betekent niet dat iedereen een veto krijgt en dat iedere vorm van opvang onmogelijk wordt zodra er bezwaren zijn. Als raadslid ben je uiteindelijk ook gekozen om verantwoordelijkheid te nemen en besluiten te durven nemen. Juist wanneer die besluiten ingewikkeld zijn.
Naar voorbeeld Plan Einstein
Het is in de nieuwe plannen van het college duidelijk dat de opvang naar het voorbeeld van Plan Einstein in Utrecht zal worden ingericht.
Plan Einstein is een kleinschalig azc midden in de woonwijk. Het heeft een open structuur en is vrij toegankelijk voor iedereen. Gewoonlijk staat een azc aan de rand van een wijk of zelfs buiten een wijk, met grote ijzeren hekken eromheen. Hier niet. Op het terrein is de buitenruimte ingericht met gezellige zitplekken en speelplekken voor kinderen. Ook de kinderen uit de wijk komen hier spelen.
De grote recreatieruimte aan de voorkant van het terrein doet tevens dienst als buurthuis voor de wijk. Hier komen asielzoekers en buurtbewoners samen om koffie te drinken, te lunchen, te biljarten of een kaartje te leggen. Er zijn ruimtes ingericht voor culturele en creatieve uitingen, zoals muziekles en schilderklasjes. Ook deze zijn weer toegankelijk voor de bewoners van het azc én de buurtbewoners.
Er zijn vrijwilligersprojecten waarbij de buurtbewoners en de bewoners van het azc elkaar over en weer helpen. Een asielzoeker helpt een oudere buurtbewoner met verhuizen of laminaat leggen, een buurtbewoner neemt een asielzoeker mee naar de markt om daar samen, in het Nederlands, boodschappen te doen, enzovoorts.
Deze zeer open en laagdrempelige structuur zorgt voor een open houding van zowel de asielzoekers naar de buurt als de buurt naar de bewoners van het azc. Dat dit een positief effect heeft in de wijk en draagvlak in de samenleving aanzienlijk vergroot, hebben wij die dag van meerdere buurtbewoners zelf mogen horen. Leefbaar Alkmaar is dan ook zeer enthousiast dat het college deze vorm van opvang omarmt en dit in Alkmaar wil gaan implementeren.
Financiële gevolgen
Positief zijn over de uitvoering van de Spreidingswet betekent niet dat we kritiekloos zijn. Leefbaar Alkmaar zal kritisch blijven kijken naar de financiële gevolgen voor onze gemeente. Het COA en het Rijk zijn verantwoordelijk voor de financiën rondom realisatie en onderhoud van de opvanglocaties. Het kan echter zo zijn dat er voor aanvullende voorzieningen een beroep wordt gedaan op de gemeentegelden.
Wij eisen van het college daarom vóór ieder definitief besluit volledige openheid en transparantie in de gemeentelijke kosten en financiële risico's. Zodat we per locatie een goed afgewogen besluit kunnen nemen en vooraf goed weten waar we als gemeente aan toe zijn.
Samen met elkaar
Natuurlijk zie ik ook de andere kant: de woningnood is groot en de frustratie daarover begrijp ik heel goed. Veel Alkmaarse jongeren zoeken al jaren naar een eigen plek. Spoedzoekers hebben soms van de ene op de andere dag woonruimte nodig. Als we niet oppassen, zetten we kwetsbare groepen tegen elkaar op.
Daarom ben ik blij met het 'Alkmaars perspectief' waarin de gemeenteraad heeft besloten dat de uitvoering van de Spreidingswet wordt gekoppeld aan extra woonplekken voor Alkmaarse jongeren en spoedzoekers. Solidariteit betekent voor mij niet dat je voor de ene groep opkomt en de andere vergeet. Juist niet. We moeten proberen verantwoordelijkheid te nemen voor mensen die allemaal om verschillende redenen een plek nodig hebben.
De Spreidingswet is al enige tijd van kracht en Alkmaar heeft naar onze mening lang genoeg afgewacht. Natuurlijk moeten we zorgvuldig zijn. Natuurlijk moeten we luisteren. Natuurlijk moeten we locaties goed onderzoeken. Maar zorgvuldig zijn mag geen excuus worden om eindeloos te wachten. Het is tijd om aan de slag te gaan.
Leefbaar Alkmaar kiest niet voor wegkijken en ook niet voor het tegenover elkaar zetten van groepen mensen. Wij kiezen voor verantwoordelijkheid. Voor goede en menswaardige opvang. Voor veilige en leefbare wijken. Voor serieuze participatie. Voor duidelijke financiële afspraken. En voor gelijktijdige inzet op woonruimte voor Alkmaarse jongeren en spoedzoekers.
Niet tegenover elkaar. Maar samen. Want uiteindelijk is dat volgens Leefbaar Alkmaar waar verantwoordelijkheid nemen over gaat.
Mieke Biesheuvel
Leefbaar Alkmaar
