EEUWIGHEIDSWAARDE
Dat de mensheid er een puinhoop van kan maken, kun je met een gerust hart overlaten aan machthebbers. Zij ruimen tegenstanders uit de weg, hebben altijd het gelijk aan hun zijde en klampen zich vast aan de macht. Mensenlevens worden daarbij zelden meegewogen. En of ze een geweten hebben, is een vraag die zelden wordt gesteld. Zolang ze zich laten bespelen door adviseurs en lobbyisten, blijft de veronderstelde wereldvrede iets voor in kersttoespraken.
Misschien is dit niet het soort column waar je op zat te wachten. Maar als je het grotere geheel niet meer overziet, is zwijgen geen optie. Juist dan trekken bepaalde stukken in de krant mijn aandacht. Verhalen waarin het algemeen belang het moet afleggen tegen het individuele of politieke belang. Waarbij wijken worden opgezadeld met mensen die uit het systeem zijn gevallen. Mensen met wie iets is — of ooit was. Maar ook zij verdienen een plek in de maatschappij. Al is het met begeleiding, of in een omgeving waar ze weer zelfstandig kunnen leven.
Dat zoiets beroering oproept, kun je van tevoren uittekenen. Niet iedereen staat te juichen. En voor je het weet, haalt het de krant: protesterende buren, bezorgde ouders, roerige raadsvergaderingen.
Het zijn vaak ‘verwarde mensen’ die het nieuws halen. En altijd is daar de GGZ die het uiteindelijk moet oplossen. Maar juist die geestelijke gezondheidszorg is al jaren uitgekleed. De wachtlijsten groeien, de hulp stokt aan alle kanten. En ondertussen lijkt het collectieve geweten te eroderen. ‘Heb uw naaste lief gelijk uzelf’ – dat klinkt in deze tijd als een vergeten echo. De verwachting dat handhavers het dan maar moeten oplossen, blijkt in de praktijk ook vaak een illusie.
Toen ik begon met mijn opleiding tot psychiatrisch verpleegkundige — toen heette dat nog gewoon krankzinnigenverpleging, de B-opleiding — werkte ik in een gesticht. Een echte, met hekken eromheen, een portier, parkwachters. Het was geen paradijs, maar het bood wel veiligheid. Toen die hekken verdwenen, moesten veel bewoners terug naar de stad waar ze vandaan kwamen. En zo belandden ze in wijken waar niemand op ze zat te wachten.
Dat zie je vandaag opnieuw. In Alkmaar, op plekken als de Westerweg, de Omval, straks misschien ook in Overdie. Er worden wijkjes gezocht waar mensen met psychische problemen kunnen wonen. Maar de buurt komt meteen in verzet. Het zijn geen ‘verschoppelingen’, maar het voelt voor hen vaak wel zo. Moeten zij straks op een eilandje gaan wonen? Of komt er opnieuw een omheinde plek?
“They’re coming to take me away, ha-haaa…” zong Napoleon XIV ooit.
Of dat lied eeuwigheidswaarde heeft? Geen idee. Maar de vraag is: hebben wij die nog wel?
IkWIk
