Internationale Vrouwendag, het jaarlijkse 24-uursvenster waarin overheden, bedrijven, influencers en diverse miljardairs hun niet-aflatende ondermijning van vrouwenrechten even op een laag pitje zetten om een citaat van Joke Smit, of Mina Kruseman te tweeten. Een wonderlijke, bijzondere dag. Tegen 9 maart zijn ze allen weer vrolijk bezig met het inperken van reproductieve rechten, vrouwen minder betalen en feminisme uitleggen aan feministen. Maar voor deze ene dag — deze ene roemrijke dag — posten ze iets in een mooi roze lettertype en noemen ze het vooruitgang.
We zouden natuurlijk kunnen praten over de betekenisvolle stappen die zijn gezet richting gendergelijkheid. Maar die stappen, lijken meer op de stapjes van een eenjarige die net kan lopen; even wat pasjes vooruit en dan weer heel hard neervallen. Want als we een rondleiding maken door het huidige landschap, dan lijkt dat verdacht veel op een escaperoom met een jaren ’50-thema — alleen de ontsnappingskamer zit op slot, de uitgang staat in brand en de financiering van de brandweer is net stopgezet.
Neem de terugdraaiing van reproductieve rechten wereldwijd, een soort grimmige internationale estafette waarin het ene land het stokje met regressieve wetgeving vol verve aan het volgende land doorgeeft. In de Verenigde Staten besloot het Hooggerechtshof dat zeggenschap van een vrouwen over haar eigen lichaam meer een eigenaardig idee dan een mensenrecht is. Ondertussen verbood Afghanistan vrouwenonderwijs, omdat volgens de Taliban vooruitgang inhoudt dat de helft van de bevolking naar het Stenen Tijdperk terug moet.
Dichter bij huis hebben we de altijd betrouwbare, aanwezige loonkloof, die nog steeds floreert als een goed verzorgde kamerplant. En als vrouwen het lef hebben om hierop te wijzen, wordt hen verteld dat het komt door een gebrek aan “zelfvertrouwen” — alsof de echte barrière voor eerlijke lonen een tekort aan motiverende toespraken in de spiegel is.
Natuurlijk zou geen enkele Vrouwendag-column compleet zijn zonder de moedige vrouwen te erkennen die hun stem laten horen — en de volstrekt voorspelbare straf die ze daarvoor krijgen. Of het nu journalisten zijn die online worden aangevallen of politici die te horen krijgen dat ze te scherp zijn, de boodschap is duidelijk: spreek vooral je waarheid, maar verwacht niet dat iemand het leuk vindt.
En toch blijven vrouwen vechten, te midden van al deze duisternis. Ze vechten met humor, met vastberadenheid, met vermoeide standvastigheid. Ze marcheren, ze schrijven, ze protesteren. Ze verheffen hun stem in een wereld die hen blijft vertellen dat ze zachter moeten praten. Dus laten we op deze Internationale Vrouwendag de bedrijfsmatige platitudes en loze gebaren overslaan. Laten we in plaats daarvan de vrouwen eren die durven meer te eisen — en de mannen die naast hen staan. Laten we erkennen dat gelijkheid geen cadeau is dat geschonken wordt, maar een recht dat opgeëist moet worden.
