Op dinsdag 30 juni 2026, de dag voor Keti Koti, lanceert het Regionaal Archief Alkmaar het nieuwe thema 'Slavernij' op het educatieve platform GeschiedenisLokaal. Tientallen archiefstukken, afbeeldingen en voorwerpen zijn vanaf nu te vinden voor scholieren, docenten en iedereen die meer wil weten over het koloniale verleden van de regio tussen Texel en Castricum.
Mensen achter de documenten
Wat het nieuwe thema bijzonder maakt, is hoe de bronnen concrete mensen naar voren brengen. Daar is Dirck Wilre, afkomstig uit het dorp Graft. Hij handelde in de zeventiende eeuw aan de westkust van Afrika in slaafgemaakte mensen en klom op tot gouverneur-generaal van de WIC-bezittingen in Elmina, het huidige Ghana. Van hem bestaat een schilderij, nu in een privéverzameling. Dan is er de boerenzoon uit de Zijpe die een slavenopstand meemaakte, ver van het polderland waar hij opgroeide. En er is Jacob Hengevelt uit Alkmaar, die in 1745 grond kocht aan de Commewijne in Suriname en er een plantage stichtte die hij simpelweg Alkmaar noemde.
Slaafgemaakten die in Alkmaar belandden
Het platform vertelt niet alleen het verhaal van degenen die handelsmacht hadden. Er is ook aandacht voor de slaafgemaakte mensen zelf: mensen die vanuit Suriname en Azië in de zeventiende en achttiende eeuw in Alkmaar terechtkwamen. De doopinschrijving van een slaafgemaakte Surinaamse jongen in de stad is een van de bronnen die dat verhaal tastbaar maakt. Zo verbindt GeschiedenisLokaal het grote historische verhaal met de mensen die het leefden.
Voorwerpen die spreken
Naast archiefstukken vertellen ook voorwerpen hun eigen verhaal. Een grote ketel, bestemd voor een suikerplantage, werd opgedoken in de Waddenzee bij Texel. En schelpen die aanspoelen op het strand van Egmond aan Zee waren ooit bedoeld als betaalmiddel bij de mensenhandel. Het zijn stille getuigen van een geschiedenis die dichter bij huis ligt dan ze soms lijkt.
Voor de klas én voor iedereen
GeschiedenisLokaal is in de eerste plaats ontwikkeld voor het voortgezet onderwijs, maar de bronnen zijn ook goed te gebruiken in het basisonderwijs. De gemeente Alkmaar liet onlangs zelf onderzoek doen naar de betrokkenheid van de stad bij slavernij; de onderzoeksbronnen daarvan zijn nu ook via het platform te vinden, aangevuld met bronnen uit de hele regio.
Praktische informatie
- Thema 'Slavernij' op GeschiedenisLokaal: tinyurl.com/gl-slavernij
- Toegang: gratis, voor iedereen
- Meer informatie: Regionaal Archief Alkmaar, archiefalkmaar.nl
