Maarten Stad, onderzoeker bij Geteld, rekende het door voor alle gemeenten in Nederland: wat kost gas deze winter, van oktober tot en met maart? Voor een gemiddeld Alkmaars huishouden met gasverwarming komt hij uit op circa 940 euro bij een normale winter. Landelijk ligt het gemiddelde op 139 euro extra; Alkmaar blijft daar met 128 euro iets onder.
Hoe komt die hogere prijs tot stand?
De groothandelsprijs van gas steeg van circa 26 euro per megawattuur eind 2025 naar ruim 80 euro nu, het hoogste niveau sinds december 2022. Essent vraagt vanaf 1 oktober 1,50 euro per kubieke meter voor variabel gas, terwijl een huishouden vorige winter gemiddeld 1,30 euro betaalde (CBS). Daarbij vult de gasopslag minder snel dan de jaren ervoor: het kabinet verlaagde op 11 september het vuldoel van 74 naar 64 procent, terwijl de opslag toen op 52 procent stond. Per 1 januari stijgt ook de energiebelasting op gas nog eens met 1,8 cent per kubieke meter.
"De prijs die leveranciers nu vragen, is nog niet de prijs die op de groothandelsmarkt wordt betaald. Blijft gas op dit niveau, dan komt er in de loop van de winter nog een stap bij," zegt Maarten Stad. "Wie een vast contract heeft, merkt het pas bij de verlenging. De vraag is hoeveel huishoudens nu nog variabel betalen."
Wat scheelt een graad lager op de thermostaat?
De thermostaat een graad lager zetten scheelt Alkmaarse huishoudens deze winter naar schatting 47 tot 72 euro. Geteld berekende dit met een stookgrens van 17 in plaats van 18 graden en de vuistregel van 6 procent minder gasverbruik per graad.
Zachte of koude winter maakt veel uit
De drie scenario's staan flink uiteen:
- Zachte winter: circa 833 euro (113 euro meer dan vorig jaar)
- Normale winter: circa 940 euro (128 euro meer dan vorig jaar)
- Koude winter: circa 1.197 euro (164 euro meer dan vorig jaar)
Ter vergelijking: bij een koude winter waarbij de huidige groothandelsprijs volledig doorwerkt, loopt de rekening zelfs op tot circa 1.453 euro, 641 euro meer dan dezelfde winter vorig jaar zou hebben gekost. Het werkelijke bedrag hangt af van woning, energielabel, gedrag en contract. Vaste kosten en netkosten zijn in deze berekening niet meegenomen.
Hoe werkt de berekening?
Geteld gebruikte het gemiddelde gasverbruik per woning in de gemeente (CBS, 2025), verdeeld naar de temperatuur van het dichtstbijzijnde KNMI-weerstation. Een normale winter is het gemiddelde van de laatste tien winters; de koudste en zachtste winter zijn ontleend aan de periode 1991 tot 2026. De berekening gaat uit van het variabele tarief van Essent per 1 oktober en de hogere energiebelasting vanaf januari.
- Meer cijfers per gemeente: geteld.nl/data/stookkosten-winter-per-gemeente
- Contact onderzoeker: Maarten Stad, redactie@geteld.nl, 06 24 72 45 89
