Op 4 november 2019 diende ik de motie “Opdat wij nooit vergeten” in, tijdens de Alkmaarse raadsvergadering om een Holocaust-namenmonument in Alkmaar te realiseren. Binnen enkele minuten werd deze motie unaniem ondersteund door alle fracties.
Ruim een jaar daarvoor had ik burgemeester Bruinooge gevraagd tijdens een commissievergadering om in te gaan op het aanbod van het Landelijke 4 & 5 mei Comité aan gemeenten zonder Holocaust-monument (zoals Alkmaar destijds), om met een tijdelijk Holocaust monument de vermoorde Joden van Alkmaar te herdenken.
Burgemeester Bruinooge gaf daar gehoor aan en het tijdelijk (licht-) monument, ontworpen door Daan Roosegaarde werd op het Canadaplein onthuld. Dit lichtblauw pulserende tijdelijke monument zou echter weer verdwijnen na het herdenkingsjaar van 75 Bevrijding, net zoals de namen van de Alkmaarse Holocaust-slachtoffers ook vergeten en verdwenen leken.
Vandaar dat ik mijn motie indiende om een permanent namen-monument mogelijk te maken. In nauw overleg met de Joodse gemeenschap is dit namenmonument tot stand gekomen, in een zorgvuldig en daardoor lang proces. Het eerste ontwerp is afgewezen, de eerste locatie is afgewezen, er bleken bij enkele slachtoffers niet de volledig eigen namen, maar door de nazi’s verplichte namen in de archieven te staan. Hierdoor moest het productieproces van de platen met de namen gestopt, en opnieuw gedaan worden.
Echter, dit namen-monument, nu ontworpen door Alkmaarder Niko Hoebe is van een ontroerende en indrukwekkende eenvoud en kracht. Het staat, heel passend, bij het stationsgebouw, waar de 173 Joodse Alkmaarders werden weggevoerd.
Ikzelf zag het monument, dat ik samen met burgemeester Schouten mocht onthullen, net zoals alle andere aanwezigen voor het eerst op dat moment. De aanwezigheid van zoveel nabestaanden, de indrukwekkende speeches van hen, het door de rabbijn uitgesproken Kaddisj en het voorlezen van alle 173 namen door Alkmaarse schoolkinderen zorgde voor tranen in mijn ogen en kippenvel op deze zonovergoten, tropische dag.
Als raadslid ben je meestal bezig met zaken die, vanuit jouw politieke kijk op de wereld, op een bepaalde politieke manier besloten zouden moeten worden, in het algemene belang van de stad en dorpen.
De realisatie van dit Joods Namenmonument overstijgt die dagelijkse politieke realiteit. Het is blijvend en heeft echt belang voor nabestaanden, voor Alkmaar, en voor ons allemaal. Dat stemt mij nederig en dankbaar, en emotioneert mij nu weer. Ga alstublieft kijken naar het Joods Namenmonument. Lees al die 173 namen. Zie wat nazisme, fascisme, onverdraagzaamheid, antisemitisme en discriminatie kan doen met gewone mensen, zoals jij en ik. Opdat wij nooit, nee nooit, vergeten.
John van der Rhee
Foto’s: Marco Schilpp
