In de wijnwereld is de maand september geïmpregneerd door magie: de komst van de herfst markeert het begin van de wijnoogst ofwel het plukken van de druiven. Vooral in de Bel Paese vertegenwoordigt deze periode een ritueel dat elk jaar wordt herhaald, vergezeld van oude tradities vol van antropologische betekenis en oogstfeesten! En zelfs als de zomer eindigt, wees niet bang, met de juiste labels kun je weer terugkeren op vakantie!
Het moment van de wijnoogst is zeker heel opwindend: na een jaar van hard werken in de wijngaarden worden de vruchten eindelijk geoogst. Hoewel de wijnoogst van Noord tot Zuid-Italië vaak samenvalt in de maand september, kan de oogstperiode toch variëren afhankelijk van verschillende factoren: het type wijn dat je wilt verkrijgen, de klimatologische omstandigheden en de mate van rijping van de druiven. Als je een wijn wilt verkrijgen die het zure uiterlijk verbetert, is dit het ideale moment voor de wijnoogst wanneer de druiven nog niet volledig gerijpt zijn: in dit geval spreken we over de vroege oogst.
Met het verstrijken van de tijd en met een langere rijping van de druiven dalen de niveaus van het zuur en nemen de suikergehaltes in de druiven toe: voor de meeste wijnen is dit de beste tijd voor de oogst en voor het succes van wijnbereiding. De zoete en passito wijnen, vanaf het einde van de maaltijd, geven in plaats daarvan de voorkeur aan zeer rijpe druiven, met een hoge suikerhoudend gehalte, daarom zal het rijpingsproces van de druiven worden verlengd, en blijven de druiven nog ‘even’ hangen aan de wijnstokken voor een late oogst, zoals de Montepulciano d’Abruzzo DOC “Collection”. Soms kunnen de klimatologische omstandigheden, in de wijnjaren gekenmerkt door een warm en droog klimaat, echter leiden tot een voortijdige rijping van de druiven, met een anticipatie op de oogst, zelfs eind juli – begin augustus. De druivenoogst heeft daarom een variabele jaarlijkse oogst, die zich van juli tot november kan uitstrekken.
De juiste rijping van de druif
Vóór de komst van technologie moesten de wijnbouwers in staat zijn om zelf de juiste rijping van de druiven te begrijpen, enkel en alleen door hun ervaring en kennis in het veld, om niet alle inspanningen te doorkruisen en een wijn van een lagere kwaliteit te verkrijgen. Tegenwoordig zijn door wetenschappelijke en technologische vooruitgang tools en criteria aan wijnbouwers beschikbaar gesteld om de ideale rijping van de druiven te bepalen, die in drie types zijn te onderscheiden:
Technologische rijping: geeft het evenwichtsniveau aan tussen het zuur en suikers die aanwezig zijn in de druiven, ook rekening houdend met de concentratie van aroma’s en tannines en vertegenwoordigt het optimale moment voor de oogst.
Fenolische rijping: het treedt op wanneer de polyfenolen, die aanwezig in de schillen, hun maximale niveau bereiken, de hoeveelheid tannines in de druiven, de structuur van de wijnen en hun kleur bepalen. Al deze aspecten zijn fundamenteel, vooral met betrekking tot de grote rode wijnen, zoals de Barbaresco DOCG.
Aromatische rijping: het geeft aan wanneer de druiven de maximale accumulatie van aroma’s hebben bereikt, die kunnen afnemen bij een te langdurige rijping. Het aromatische aspect is het meest toepasbaar bij witte wijnen en bubbels.
De wijnmakers observeren daarom de rijpingscurven van de druiven en maken gebruik van professionele tools, zoals de refractometer, een optisch hulpmiddel dat via het licht de suikerwaarde in de druiven teruggeeft, waardoor de wijnmakers het ideale moment voor de oogst kunnen bepalen.
Hoe gebeurt het oogsten?
Zodra de druiven de ideale rijping hebben bereikt, begint de delicate fase van de oogst: er zijn veel voorzorgsmaatregelen waarmee rekening moet worden gehouden, om fermentatie van de druiven spontaan te voorkomen voordat ze in de wijnkelder arriveren. De oogst mag niet tijdens nat weer gebeuren en mag niet plaatsvinden op de heetste uren van de dag. Bovendien is ook een bepaalde voorzichtigheid nodig tijdens de oogst, om de druiven niet te beschadigen en hun sap te laten ontsnappen. Met deze veronderstellingen kan de oogst op twee manieren plaatsvinden: handmatig, zoals in het geval van de Chardonnay Puglia IGP Biologico of met behulp van speciale machines.
Handmatig oogsten
Zoals de naam al doet vermoeden, bedoelen we met handmatige oogst de druiven plukken met de hand. Mechanische hulpmiddelen worden niet gebruikt, maar we vertrouwen uitsluitend op de zorg van de wijnbouwers, die de druiven met een speciale schaar knippen, nadat ze zorgvuldig zijn onderzocht. De druiven worden vervolgens zachtjes geplaatst in speciale kleine bakken, die maximaal 15-20 kg druiven mogen bevatten, die de druivenoogsters vervolgens naar de wijnkelders transporteren om het wijnbereidingsproces te starten. De oogst begint meestal met de witte druiven, zoals in het geval van de Vermentino “Terre Siciliane” IGT, waarbij de oogst met de hand plaatsvindt vanaf half september. De handmatige oogst is de beste oplossing voor kleine wijngaarden, evenals de enige optie die wordt overwogen door de specificaties van sommige DOC en DOCG.
Mechanisch oogsten
De gemechaniseerde wijnoogstbenadering omvat het gebruik van speciale oogstmachines die, door “kloppers”, de wijnstokken schudden, waardoor de druiven van de steeltjes vallen. De druiven worden vervolgens, via opvangsystemen, overgebracht naar transportbanden en uiteindelijk naar de opslagplaats. Op de markt zijn er verschillende soorten oogstmachines, hulpmiddelen die nodig zijn om de werkkosten in de wijngaard te verlagen: ze kunnen worden getrokken of zelfrijdend zijn en verticaal of horizontaal schudden, gebaseerd op de methode om de druiven te plukken en de grootte van de wijngaarden in hectares. De meest geavanceerde oogstmachines kunnen zelfs doorgaan naar het volgende niveau van de oogst, het sorteren of de scheiding van de druiven van afval, zoals de bladeren of beschadigde druiven.
Zodra de oogst voorbij is, gaan de wijnbouwers verder met de daadwerkelijke vinificatie van de druiven, in staat om ons te verrassen met talloze kostbare wijnen.
Bron: www.giordanowijnen.nl
