In de vorige column schreef ik al dat ik medio augustus onder het mes ga voor een nieuwe heup. Tijdens de voorbereidingen ervan besprak ik met het ziekenhuis, met de fysio, met de buren en met mijn dochter welke hulp ik wellicht nodig heb en wie me op welk moment zou kunnen helpen.
Mijn volwassen dochter woont nog thuis en zal dus de meeste zorg op zich nemen, zowel in de hulp bij aankleden en douchen als bij het huishouden. De boodschappen kun je tegenwoordig thuis laten bezorgen, maar het opruimen in de (koel-)kast doet de supermarkt natuurlijk niet. De was, koken, het huis schoonhouden, het zal de komende weken vooral op haar schouders terechtkomen. Fijn dat zij er is, en helemaal een gelukje dat ze de eerste week na mijn operatie zelf nog vakantie heeft en dus ook echt tijd heeft daarvoor.
Hoe anders is dat bij mijn Leefbaar Alkmaar collega Monique, die onlangs plotseling met hevige pijnen in het ziekenhuis werd opgenomen. Zij woont alleen, haar netwerk is klein en bovendien is het vakantieperiode en zijn er mensen op vakantie. Na een paar dagen ziekenhuis werd ze huiswaarts gestuurd, ondanks dat nog niet duidelijk was wat haar mankeert en bovendien was de pijn onverminderd hevig.
Op zoek naar thuiszorg die haar kan ontlasten in de huishoudelijke taken en voor haar ontbijt en lunch kan zorgen, werd ze van het kastje naar de muur gestuurd. Bij WMO-loket kreeg ze te horen dat ze aan het verkeerde adres was, maar waar ze dan wel terecht kon werd haar niet verteld. Evean en Magenta Zorg blijken er vooral te zijn voor persoonlijke verzorging en niet voor huishoudelijke zorg.
De hevige pijn en de sterke pijnstillers zorgen er tevens voor dat ze niet lang actief op zoek kan naar hulp en niet altijd even helder is met de juiste vragen stellen of doorvragen. Het is me een raadsel waarom het ziekenhuis haar hierbij niet geholpen heeft vóórdat ze haar naar huis stuurden.
De professionele zorg thuis is de laatste jaren flink uitgekleed, en het toverwoord is daarbij ‘mantelzorg’. Naasten van de hulpbehoevende moeten die zorg maar leveren. Een partner, ouder, kind, buurvrouw of kennis zal de zorg maar ‘even’ op zich moeten nemen. Alsof hulp vragen al niet moeilijk en bezwaarlijk genoeg is!
Mijn buren bijvoorbeeld zijn zelf vrijwel allemaal zeventigplussers, met pijntjes en kwaaltjes waar ze zelf mee struggelen. Ik vind het lastig om hen om hulp te vragen. Mijn buurman van midden-vijftig kampt nog met de gevolgen van een gebroken rug, mijn jongere buren verderop in de straat zijn op vakantie. Mijn beste vrienden wonen niet in de buurt en kunnen wel incidenteel, maar niet op dagelijkse basis hulp geven. Bovendien zijn zij ook druk met hun eigen beslommeringen als werk en gezin. Mijn dochter is vanaf 18 augustus zelf weer vijf dagen per week aan het werk en zit bovendien tot over haar oren in haar verhuizing. Wil ik die dan nóg meer bevragen? Ouders, andere familie of een partner heb ik niet, en zo is mijn kringetje aan ‘mantelzorgers’ dus ook niet zo groot.
Mantelzorg is niet zaligmakend, en bovendien is de kans aanwezig dat je de mantelzorgers overvraagt – zeker als de zorgvraag langer duurt of lichamelijk of mentaal zwaar is – waardoor zij óf afhaken óf zelf met klachten thuis komen te zitten.
Met het beruchte ‘Ravijnjaar’ voor de boeg (een megabezuiniging vanuit het Rijk waarbij alle gemeenten enorm gekort worden op hun budgetten voor oa zorg), gaat de gemeente Alkmaar komend jaar flink bezuinigen op de zorg.
Waar mijn collega en ik nu al tegen muren en gesloten deuren aanlopen, zal dat vanaf volgend jaar nog erger worden. De bevolking wordt ouder, de vergrijzing zorgt ervoor dat er een steeds grotere groep zorg nodig heeft. Tegelijkertijd wordt de groep vitale jongeren die die zorg kan bieden – professioneel of als mantelzorger – steeds kleiner en ervaart juist die groep steeds meer stress door werkdruk, verwachtingen, hoge woonlasten, woningnood enz. Niet voor niets is juist in deze groep de uitval door burn-out en depressie enorm gestegen.
Het college van Alkmaar had in de kadernota (besproken begin juli jl) het onzalige plan om te willen korten op het mantelzorgcompliment. Het mantelzorgcompliment is een symbolische waardering voor de mantelzorgers, die aangevraagd kan worden door de zorgvrager. Eens per jaar kan een aanvraag gedaan worden en na een positieve beoordeling krijgt de mantelzorger vanuit de gemeente € 200,- voor alle gedane hulp, ondersteuning en zorg in het afgelopen jaar. Het is de waardering (niet kostendekkend, geen inkomen, maar een bedankje) voor al diegenen die zich zo enorm hebben ingezet voor de ondersteuning en ontzorgen van de zorgbehoevende medemens.
Gelukkig is deze voorgenomen bezuiniging door de gemeenteraad tegen gehouden en kunnen mantelzorgers nog steeds gewaardeerd worden met een klein financieel bedankje.
Het mantelzorgcompliment is tussen 1 augustus en 15 december aan te vragen door de zorgvrager via de gemeente Mantelzorgcompliment – Gemeente Alkmaar of via het mantelzorgcentrum: mantelzorgcompliment@mantelzorgcentrum.nl.
Doe dat vooral, want de mantelzorger is een onmisbare held in de hedendaagse zorg!
Mieke Biesheuvel
raadslid Leefbaar Alkmaar
